● POCZUJ MOC HISTORII
HISTORYCZNO -
KULTUROWO - PRZYRODNICZY
GRODZISKO
Przy południowym krańcu jeziora Jędzelewo znajduje się pagórek z płaskim szczytem, który obecną formę zawdzięcza ludzkiej pracy. Mazurzy nazywali to wzgórze Zamzisko, Grodzisko, Zamczysko, Góra Zamkowa, Schloss Berg, Schlossberg. Opowiadali, że stał tutaj zamek, który zapadł się do wnętrza pagórka. Wspominali o przeklętych księżniczkach, które raz po raz wychodzą z wnętrza góry, licząc na to, że ktoś zdejmie z nich klątwę. Panny zazwyczaj spotykały młodzieńca i prosiły o wykonanie jakiegoś zadania. Po jego realizacji, zamek miał ponownie stanąć na szczycie wzgórza, a wybawiciel stać się bogatym. Prawie zawsze jednak, coś stawało na drodze śmiałkowi, praca nie zostawała wykonana i zrozpaczone panny wracały do góry, a niedoszły bogacz wracał do domu i wkrótce umierał.
W rzeczywistości juska Góra Zamkowa to grodzisko – relikt dawnej osiedla obronnego. Jego pierwszy opis sporządził w 1885 r. major Beckherrn, informując o znalezieniu fragmentów ręcznie lepionych naczyń glinianych. Podobnych odkryć dokonali w 1959 r. Jerzy Antoniewicz, Jan Jaskanis i Jerzy Okulicz. Zasiedlenie tego osiedla należy datować na wczesną epokę żelaza (około 2500 lat temu) i łączyć z Bałtami Zachodnimi (ludnością kultury kurhanów zachodniobałtyjskich), prapraprzodkami średniowiecznych Jaćwingów. Śladów tych ostatnich tutaj jednak nie odkryto.
Na terenie gminy Stare Juchy grodziska znajdują się w Gorłówku, Rogalach i Ostrowie, niedaleko Skomacka Wielkiego. To ostanie osiedle obronne jest najlepiej zbadane przez archeologów, którzy odkryli na nim ślady osadnictwa z wczesnej epoki żelaza i wczesnego średniowiecza (IX–XI w.).
Wszystkie stanowiska archeologiczne, w tym grodziska, są stanowiskami archeologicznymi podlegającym ochronie prawnej i nie można na nich prowadzić żadnych prywatnych poszukiwań.
Literatura:
Archeologia Jaćwieży. Dawne badania i nowe perspektywy, red. Anna Bitner-Wróblewska, Wojciech Brzeziński, Marzena Kasprzycka, Warszawa 2016.
Beckherrn, Der Schlossberg bei Neu-Jucha, „Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia”, r. 14 (1883–1884), 1885, s. 8–9.
Jerzy Łapo, Ludowa wizja przeszłości Mazur, Olsztyn 2008.
Jerzy Łapo, Ziemia Orzyska. Dziedzictwo archeologiczne, Orzysz 2018.
Jerzy Okulicz, Pradzieje ziem pruskich od późnego paleolitu do VII w. n.e., Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1973.
TRASA STARE JUCHY
i zapoznaj się
z jego
HISTORIĄ!
poznawczych